Dıştan takma motor, adından da anlaşılacağı gibi, teknenin gövdesinin dışına (teknenin yan tarafına) monte edilen ve genellikle aynalığın dışına asılan tahrik motorudur. Dıştan takma motorlar, yüksek düzeyde bütünleşik yapıları sayesinde kolayca monte edilir ve satın alınır. Kişisel gezi tekneleri için ilk tercihtir; ayrıca ticari faaliyetlerde ve kamu güvenliği uygulamalarında da yaygın olarak kullanılır.
Farklı enerji kaynaklarına göre dıştan takma motorlar, yakıtlı ve elektrikli olarak ikiye ayrılır.
Yakıtlı dıştan takma motor
Yakıtlı dıştan takma motorun çalışma prensibi, içten yanmalı motor aracılığıyla yakıtın kimyasal enerjisini mekanik enerjiye, ardından mekanik aktarım ve pervane yoluyla teknenin hareket enerjisine dönüştürmektir. Nehirler, göller ve denizlerde kullanıma uygundur.
Avantajları:
- Montajı kolaydır; doğrudan kıç aynalığına asılır ve şaft hizalama gibi karmaşık işlemler gerektirmez.
- Makine dairesi gerektirmez, böylece kabinde değerli alan tasarrufu sağlar.
- Başlı başına eksiksiz bir tahrik sistemidir; kullanıcılar ve tersaneler için satın alma ve tedarik sürecini basitleştirir.
- Genellikle daha hafiftir; bu da teknelerin, özellikle yüksek hızlı teknelerin seyir performansını iyileştirmeye yardımcı olur.
Dezavantajları:
- Montaj yöntemi nedeniyle hafif bir tasarım benimsenmesi gerekir. Bu durum, ağırlığı azaltırken dıştan takma motorun güvenilirliğini ve kullanım ömrünü önemli ölçüde düşürür. Ticari dıştan takma motorların kullanım ömrü genellikle 2-5 yıldır.
- Enerji kullanım verimliliği düşüktür, yakıt ekonomisi zayıftır ve kullanım maliyeti yüksektir.
- Yapısı karmaşıktır, çok sayıda hareketli parçası vardır; düzenli bakım gerektirir ve arıza oranı yüksektir.
- Depolaması ve taşınması zordur. Benzin sızıntısı kaçınılmazdır; bu hem güvenlik sorunlarına yol açar hem de çevreyi kirletir. Çin’deki birçok bölgesel denizcilik kurumu, 12’den fazla yolcu taşıyan teknelerin benzinli dıştan takma motor kullanmasını yasaklamıştır.
Elektrikli dıştan takma motor
Teknolojinin olgunlaşması ve batarya teknolojisindeki gelişmelerle birlikte elektrikli dıştan takma motorlar da kullanıcıların tercihleri arasına girmiştir. Elektrikli dıştan takma motor, enerji kaynağı olarak şarj edilebilir bir batarya kullanır ve elektrikli bir trol motoru aracılığıyla elektriği hareket enerjisine dönüştürür. Başlıca rezervuarlar ve su ürünleri yetiştiriciliği alanları gibi su kalitesi gereksinimlerinin yüksek olduğu yerlerde kullanılır.
Avantajları:
- Çevre dostudur ve sıfır kirlilik sağlar. Bunun iki yönü vardır. İlk olarak çevreyi kirletmez; su kaynaklarının ve havanın korunmasına katkıda bulunur. İkinci olarak, bireysel kullanıcılar için depolama, taşıma ve kullanım son derece temizdir; rahatsız edici benzin kokusu, yağ kirliliği veya egzoz gazını soluma sorunu yoktur.
- Güvenlidir. Benzin, sıvılaştırılmış gaz ve dizel yanıcı ve patlayıcıdır; profesyonel teknisyen olmayan sıradan kullanıcılar için bunları kullanmak belirli riskler taşır. Elektrikli dıştan takma motorlarda bu tür riskler konusunda endişelenmeye gerek yoktur.
- Yüksek tahrik verimliliği sunar. Düşük devirde yüksek tork sağlayan çıkış karakteristikleri, deniz araçlarının tahriki için çok uygundur.
- Kullanım maliyeti düşüktür. Günlük şarj maliyeti, yakıt satın alma maliyetinden çok daha düşüktür. Yapısı basittir, döner parça sayısı azdır, güvenilir çalışır ve bakım maliyeti son derece düşüktür.
- 5. Depolaması, taşınması ve kullanımı kolaydır.
Dezavantajları:
- Batarya ömrü sınırlıdır. Uzun menzilli modeller bile ekonomik hızlarda yalnızca 2-3 saat çalışabilir. Kişisel gezi ve eğlence amaçlı kullanım için bu genellikle yeterlidir; ancak ticari faaliyetlerde gerekli menzile ulaşmak için batarya paketi büyütülmelidir.
- Güç aralığı dardır. Günümüzde seri üretimdeki en yüksek beygir gücüne sahip elektrikli dıştan takma motor, Alman Torqeedo şirketinin 80 beygir gücündeki modelidir. Bu değer, Yamaha ve Mercury’nin 300 ve 350 beygir gücündeki benzinli motorlarıyla karşılaştırıldığında oldukça düşüktür ve büyük teknelerde yaygınlaşmasını ve kullanılmasını sınırlar.
- İlk satın alma maliyeti yüksektir. Dıştan takma motor sektöründe üst segmentte yer alan bu ürün, kullanıcılara mükemmel bir deneyim sunarken maliyeti nedeniyle yüksek bir fiyata sahiptir.
